Voorbij de koffie en het madeleintje – kijken naar beeldende kunst

[Dit artikel kwam tot stand naar aanleiding van de solotentoonstelling Madeleine, verwijzend naar de Proustiaanse reflectie bij een koffie en madeleintje, in deWeverij. Het verscheen ook in The Art Couch op 5 juli 2025.]

Laat het beeld voor zich spreken, een titel hoeft al helemaal niet. Het is een veelvuldig gehoorde uitspraak van de kunstenaar richting de bezoeker. Terwijl woorden lineair zijn en je dus moet wachten tot je het laatste woord van een zin leest om er betekenis aan te geven, is het beeld ‘in the face’ en laat het je meteen associëren, zoeken, interpreteren.

Niet onlogisch dat kunstenaars veel inspanningen leveren om met hun beeld stevig binnen te komen. Zorg voor een indrukwekkend formaat, gebruik uitzonderlijke technieken, verwerk ongemakkelijk makende beelden. Het palet aan mogelijkheden is breed, maar de initiële verwondering kan omslaan in verstomming of zelfs apathie. Kijkers zijn niet altijd gewoon om zelf de betekenis te vinden of ook maar iets zelf te verzinnen. Zonder iedereen over dezelfde kam te scheren, velen zijn een beetje lui, en hopen niet te ver uit hun comfortzone getrokken te worden. Of dan ook weer omgekeerd: sommigen genieten van de pure chaos en onduidelijkheid en zien onwaarschijnlijk veel meer dan de kunstenaar ooit had kunnen bedenken. Maar in het algemeen heerst er toch een zekere beeldangst. Want vergeten we niet dat kunstkijken ook dikwijls een sociaal event is. Wat denkt je reisgezel, of erger, wat als de kunstenaar op je afstapt en je vraagt wat je ervan vindt. Is het wel bon ton om er een afwijkende mening op na te houden. Een passieve beleving is de veiligste optie. Allemaal niet te moeilijk maken en zorgen voor herkenbaarheid en een veilige omgeving. Zaken die net haaks staan op wat kunst wil zijn en doen.

Hoe geraken we dan uit dit dilemma? Een deel van de oplossing is de kijker bij de hand nemen en haar of hem leren kijken naar kunst. Niet betuttelend of sturend, maar voorzichtig helpen om de gelaagdheid van kunst te laten openpellen, als een ajuin. Om effectief tot tranen toe bewogen te worden. Kunst wordt maar kunst als het je raakt. Je moet dat dus alle kansen geven. Reflectie over het reflecteren is een essentieel onderdeel van kunstbeleving. Los van de context, de locatie, de sfeer, de extra informatie, de uitleg van de galerijhouder, de titel, de woorden van de criticus, heb je een artistiek kompas nodig dat je helpt om in het werk te komen. Dit maakt deel uit van onze creatieve identiteit. Een pakket aan competenties om vanuit verwondering tot dialoog en meerstemmigheid te komen. Een referentie- en waarderingskader dat helpt om de rijkdom aan betekenis van een kunstwerk in te zien. Ik hou al een tijdje een document bij waar ik regelmatig aan sleutel. Het bevat reflecties over kunst en het belang van het bezitten van kunst. Dat laatste boeit me heel sterk: waarom neem je geen genoegen met het bekijken en beleven van een kunstwerk in een museum, een galerij of online? Waarom is het belangrijk om een kunstwerk te koesteren en dicht bij het hart te houden? Het zijn vragen die ik zelf graag meeneem in mijn beeldend werk, maar evenzeer dus in woord.

Ik deel mijn kompas graag even:

Kunst…

Kunst en creativiteit in de breedste zin bieden ons oneindig veel opportuniteiten om het verschil te maken voor onszelf en voor de wereld.

Kunst begint bij anders kijken. Het is niet wat je ziet maar hoe je kijkt. En hoe meer je kijkt, hoe meer je ziet. Laat je verrassen, telkens opnieuw.

Veel kunst gaat er niet langer over of iets mooi is of niet. Het gaat over verbeelding en de daarbij horende emoties. Kortom: raakt het werk je?

Een technisch perfecte uitvoering leidt soms tot een kunstje maar niet noodzakelijk tot kunst. Laat je niet misleiden door het materiaal of de techniek.

Een kunstwerk wordt deels door de kunstenaar gemaakt, deels door de kijker, die er extra betekenis aan toevoegt. (cf. Marcel Duchamp)

Ga in gesprek met de kunstenaar en andere kijkers. Die dialoog leidt tot meerstemmigheid en een verrijking van je kunstbeleving.

Kunst is het antwoord op de vraag die je nog niet gesteld hebt. Kunst brengt je waar je nog niet wist dat je moest zijn.

Kunst bezitten…

Kunst weerspiegelt je persoonlijkheid, toont waarvoor je staat en bevestigt je identiteit tegenover anderen.

Kunst zorgt voor een persoonlijke verrijking en is goed voor de gezondheid: kunst is helend, stress-vermijdend en biedt troost en voldoening.

Kunst bezitten bezorgt je elke dag een nieuwe beleving doordat een kunstwerk telkens een ander verhaal vertelt, waardoor het een persoonlijke betekenis krijgt.

Kunst geeft vorm en kleur aan je leefomgeving, maakt van je huis een thuis en stimuleert tegelijk nieuwe ideeën en perspectieven.

Kunst opent relaties met anderen: een opvallend kunstwerk trekt de aandacht, zorgt voor boeiende gesprekken en inspireert mensen rondom je.

Kunst is duurzaam, tijdloos, overstijgt trends en kan generaties lang meegaan, vaak met een blijvende emotionele waarde.

Kunst kopen geeft kunstenaars de kans hun bijzondere kijk op de wereld te tonen zodat ook anderen hiervan kunnen meegenieten.

(Marc Mestdagh, 1 juli 2025)

Geplaatst in Geen categorie

Over kunst en inspiratie

Het boek ‘Inspiratie en hoe je het krijgt’ van Ap Dijksterhuis verkent het belang van inspiratie als drijfveer voor wat we doen en wie we zijn. Het is niet zomaar toeval, maar iets wat we kunnen afdwingen. Hij heeft het daarbij ook uitgebreid over de rol van inspiratie bij kunst en kunstenaars. Een citaat ter illustratie: ‘(…) dat we kunst mooier vinden als we denken dat er meer inspiratie aan ten grondslag ligt. Als je mensen gedetailleerd de verschillende stappen uitlegt die een kunstenaar heeft gezet bij het maken van een schilderij, vinden ze het schilderij minder mooi. Kijkers en lezers en bewonderaars willen geen volharding zien, want hard werken kunnen ze zelf ook wel – of ze denken het in ieder geval te kunnen. Ze willen briljante achteloosheid, ze willen mysterie, ze willen getuige zijn van iets wat buiten hun bereik ligt.”

Inspiratie van Ap Dijksterhuis, uitgegeven bij Prometheus, ISBN 9789044654776

Geplaatst in Geen categorie

Kunst wordt maar kunst als het iemand raakt

Comeet – Interview met Marc Mestdagh nav Atelier in Beeld mei 2025

Marc is al zijn hele leven met kunst bezig. Sinds een tweetal jaar doet hij dat zo goed als fulltime. Naast zijn atelier beschikt hij ook over een expositieruimte (deWeverij) die hij meeneemt in zijn kunstenaarschap. “Ik breng er tentoonstellingen met zowel eigen werk als werk van anderen. Op die manier creëer ik een symbiose die een breder publiek kan aantrekken om op een laagdrempelige manier van kunst te komen genieten.” Marc zijn techniek is een combinatie van assemblage en collage waarbij hij ondermeer materiaal uit de oude weverij gebruik om zo verleden en heden met elkaar te verbinden.

Hoe zou je jouw kunst omschrijven?
“Met mijn kunstwerken wil ik het belang van kunst en creativiteit voor iedereen benadrukken. Ik verwerk in mijn abstracte mixed mediawerken twee elementen die verwijzen naar de identiteit van de mens op zoek naar zingeving, nl. een ID-kaart-achtige vorm als symbool voor de mens en een draad of koord die de link tussen het individu en de wereld voorstelt. Op die manier hou ik de mens een spiegel voor om na te denken over de impact van creativiteit en kunst. Hopelijk dwingt mijn werk om anders te gaan kijken en zo vanuit meerstemmigheid en dialoog, met mij of andere kijkers, tot een waardevolle beleving en verbinding te komen.” vertelt Marc.

Welke drie materialen liggen altijd in jouw atelier?
“Breekmes, papier en lijm.”

Hoe ziet jouw droomatelier eruit?
“Ik ben helemaal tevreden met mijn atelier. Het vormt zich naar waar ik mee bezig ben of wil zijn. Op die manier wordt het proces van het werk, dus ook de locatie waar het ontstaat, deel van het resultaat.”

Heb je vaste rituelen of gewoontes voor je van start gaat in jouw atelier?
“Nee, eigenlijk begin ik er gewoon aan”, stelt Marc vastberaden.

Wanneer is een werk volgens jou af?
“Een werk is nooit af. Het bereikt een punt waarop ik het de moeite vind om het aan bezoekers te tonen. Hun reactie en interpretatie vervolledigt het werk. Zolang een werk niet definitief weg is uit mijn atelier, is het meestal niet gesigneerd of vernist en kan het alsnog vernietigd of verwerkt worden. Het werk is maar af als het ergens bij iemand ‘thuis’ komt”, vertelt Marc.

Wat zou voor jou een droomobject of droomopdracht zijn om te verwezelijken?
“Op zich ben ik daar niet mee bezig. Elk project roept weer andere opportuniteiten op, zowel wat mijn eigen werk betreft, projecten voor in deWeverij, contacten met kunstenaars, kijkers, organisatoren, galeriehouders enzovoorts. Ik besef dat ik de luxe (zowel tijd als ruimte) heb om te doen wat ik wil.”

Tot slot, wat is jouw advies voor andere kunstenaars?
“Wat ik vooral onthou uit de expoprojecten in deWeverij, waar een intensief voor- en natraject aan vastzit, is dat kunstenaars baat hebben bij zo’n proces om te exposeren. De confrontatie met andere kunstenaars, maar ook met bezoekers is heel waardevol. Het biedt een moment van stilstaan bij de eigen kunst, zowel in tijd als in ruimte. Veel kunstenaars zijn te veel onafgebroken bezig met produceren, zonder die reflectie in te bouwen. Kunst wordt maar kunst als het iemand raakt. Die dialoog met de buitenwereld is essentieel volgens mij. Ik kan het elke kunstenaar aanbevelen om naar buiten te komen.” besluit Marc.

Bron: https://comeet.be/verhaal/bezoek-marc-mestdagh-in-atelier-deweverij/

Geplaatst in Geen categorie

Originaliteit vs. authenticiteit

“Kortom, hoe ouder ik word, hoe minder ik onder de indruk ben van originaliteit. Authenticiteit doet me tegenwoordig veel meer. Pogingen tot originaliteit voelen vaak geforceerd en gekunsteld aan, maar authenticiteit heeft een stille weerklankt die mij steevast weet te raken.” Elizabeth Gilbert in Big Magic, de kunst van creatief leven. Het boek is een pleidooi om creatief te leven ‘Heb de moed om naar buiten te treden met de schatten die binnen in jou verborgen liggen’. Veel mensen hebben alles om creatief te leven, maar mankeren het vertrouwen om het werk ook daadwerkelijk te maken. Daarvoor is een positief ingestelde volharding nodig.

Geplaatst in Geen categorie